Geschiedenis van de moderne rechtsstaat

(De Leerhuisavond van 25 februari 2025 over de Democratische Rechtsstaat trok veel belangstellenden – die nog met tal van vragen naar huis gingen. Op verzoek van diverse aanwezigen worden nu twee avonden aan dit thema gewijd, op 3 en 17 maart 2026. Deelname los van elkaar is ook mogelijk.]

 

Hoe is onze democratische rechtsstaat ontstaan? Welke rechten hadden vorsten/politici enerzijds en burgers anderzijds in de loop der eeuwen? Zolang er staten zijn, heeft spanning bestaan tussen de – al dan niet legitieme – machtsuitoefening door regeerders en het lot van individuele en  georganiseerde  burgers.  

We maken een reis langs de ontwikkeling van ideeën over staat, recht en burgerschap in de antieke oudheid, Middeleeuwen, Reformatie, Verlichting en de Europese staten van de 19e en de 20e eeuw.

Belangrijke vragen, die daarbij aan de orde komen, zijn:

    * ligt de rechtsgrond voor de overheid in de wil van het volk?

    * is er een plicht tot gehoorzaamheid aan de (onrechtvaardige) overheid?

    * zijn democratie en rechtsstaat los van elkaar verkrijgbaar?